Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunda baş verənlər artıq tək-tək şikayətlərin, pərakəndə narazılıqların mövzusu olmaqdan çıxaraq, genişmiqyaslı və sistemli bir idarəçilik modelinin mövcudluğu barədə ciddi iddialar doğurur. Redaksiyamıza uzun müddət ərzində daxil olan məxfi müraciətlər, adının açıqlanmasını istəməyən vətəndaşların ifadələri, eləcə də açıq mənbələrdə dərc edilmiş materiallar Şahbuz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Rəfael Babayevin ətrafında son dərəcə ağır və bir-biri ilə bağlı iddialar toplusunun formalaşdığını göstərir.

Bu iddialar ayrı-ayrı epizodlar deyil. Ortaya çıxan mənzərə vahid bir sistemdən himayədarlıq yolu ilə qurulduğu iddia edilən, qorxu, məcburiyyət, susdurma və ailəvi təsir üzərində dayanan qapalı bir idarəçilik mexanizmindən xəbər verir.

Mənbələrin bildirdiyinə görə, Rəfael Babayevin karyera yolu klassik dövlət qulluğu mərhələləri ilə formalaşmayıb. İddialara əsasən, onun yalnız orta ixtisas təhsili olub və əmək fəaliyyətinə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin “Əcəmi” nəşriyyatında kompüter texniki kimi başlayıb. Elə həmin dövrlərdə onun narkotik vasitə ilə bağlı saxlanılması barədə də iddialar səsləndirilir. Daha sonra isə keçmiş Ali Məclis sədr müavini, “Boz Kardinal” kimi tanınan Azər Zeynalovun birbaşa himayəsi ilə əvvəlcə “Əcəmi” nəşriyyatının direktoru, ardınca Ali Məclisin İqtisadiyyat şöbəsinin müdiri vəzifəsinə gətirildiyi iddia olunur. Mənbələr bu yüksəlişdə təhsil, peşəkar seçim və ya açıq müsabiqə mexanizmlərinin deyil, şəxsi münasibətlərin həlledici rol oynadığını bildirirlər.

İddialara görə, sonrakı mərhələdə bu himayə dairəsinə Naxçıvan Muxtar Respublikasının o zamankı rəhbəri Vasif Talıbov da daxil olub. Məhz Azər Zeynalovun vasitəçiliyi və Vasif Talıbovun təqdimatı nəticəsində 8 noyabr 2016-cı ildə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə Rəfael Babayev Şahbuz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib. Bu fakt, rəsmi qərarların arxa planında qeyri-rəsmi təsir mexanizmlərinin mövcudluğu iddialarını daha da gücləndirir.

Rəfael Babayevin rəhbərliyi dövründə Şahbuz rayonunda vətəndaşların ifadələrinə görə, qorxuya əsaslanan bir idarəetmə mühiti formalaşıb. Ən ağır iddialardan biri dövlət qurumlarında çalışan işçilərin şəxsi təsərrüfatlarda məcburi əməyə cəlb edilməsi ilə bağlıdır. Bildirilir ki, Su, Qaz, Elektrik və Mədəniyyət şöbələrinin işçiləri öz iş vaxtlarında Şahbuz rayonunun Kükü kəndində Rəfael Babayevə məxsus olduğu iddia edilən villada, Nursu kəndində yerləşən mal-qara fermasında, eləcə də keçmiş müavini Tural Quliyevin Ayrınc kəndindəki təsərrüfatında işlədiliblər. Hətta Ovqat.com xəbər saytının verdiyi məlumata əsasən Azər Zeynalov işdən azad olduqdan sonra belə Rəfael Babayev onun quşçuluq fermasına və bağ evinə iməciliklər təyin edib. Bu hallar yerli sakinlər tərəfindən açıq şəkildə “müasir dövrün qul əməyi” kimi xarakterizə olunur və iddia edilir ki, bu praktika 2022-ci ildən sonra da davam edib.

İctimai rezonans doğuran ən ağır hadisələrdən biri 2023-cü ilin fevralında Badamlı qəsəbəsində baş verib. Şahbuz sakini Quliyev Xudaverdi Allahverdi oğlu Hurriyyət.az-a  göndərdiyi şikayət məktubunda bildirib ki, 1996-cı ildən mövcud olan və oğlunun yaşadığı ev “Vasif Talıbov buradan keçəcək” bəhanəsi ilə polis nəzarəti altında, heç bir məhkəmə qərarı olmadan sökülüb. Şikayətdə qeyd olunur ki, ev əşyaları ilə birlikdə dağıdılıb, meyvə ağacları məhv edilib, ailə üzvləri isə “səsini çıxarsan səni bölməyə aparacağıq” sözləri ilə təhdid olunub. Bu hadisə Şahbuzda sadə vətəndaşın hüquqlarının necə tapdalandığına dair simvolik nümunə kimi təqdim olunur.

Digər ciddi iddialar sosial baxımdan ən həssas qruplara əlillərə ayrılan yardımların mənimsənilməsi ilə bağlıdır. Şahbuz rayonundan redaksiyalara ünvanlanan kollektiv müraciətlərdə iddia olunur ki, əlillər üçün nəzərdə tutulan yardımlar onlara verilməyib, “şəhid ailələrinə verildi” adı altında mənimsənilib. Şikayətçilər bildirirlər ki, etiraz edənlər dövlət qurumlarında işləyən yaxınları ilə hədələnib və susdurulub.

Mənbələrin təqdim etdiyi daha bir narahatedici iddia isə şikayət yollarının sistemli şəkildə bağlanması ilə bağlıdır. Ovqat.com-da dərc olunan materiallarda bildirilir ki, Şahbuzda Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinə müraciət etmək istəyən vətəndaşlar yerli polis tərəfindən nəzarətə götürülür, təzyiqə məruz qalır.

İddialar Rəfael Babayevin təsir dairəsinin ailə üzvləri vasitəsilə daha da genişləndirildiyini də göstərir. Bildirilir ki, qaynatası Fizuli Salmanov Babək rayon Uşaq-Gənclər İdman Məktəbinin direktoru təyin edilib. Qaynı Elşən Salmanovun karyera yolu isə xüsusilə ciddi suallar doğuran və hüquqi baxımdan dərin narahatlıq yaradan iddialarla müşayiət olunur. Mənbələrin bildirdiyinə görə, o, əmək fəaliyyətinə Ədliyyə Nazirliyində başlayıb, lakin qadınlara qarşı əxlaqsız davranışlarla bağlı irəli sürülən iddialar əsasında birbaşa Ədliyyə naziri tərəfindən vəzifəsindən azad edilib. Buna baxmayaraq, iddialara görə, Azər Zeynalovun nüfuzu və müdaxiləsi nəticəsində Elşən Salmanov qısa müddət sonra Ağır Cinayətlər Məhkəməsində işlə təmin olunub, ardınca Ordubad Rayon Məhkəməsinə sədr təyin edilib və hazırda Naxçıvan Muxtar Respublikası Kommersiya Məhkəməsinin sədri vəzifəsini icra edir.

Eyni mənbələr iddia edirlər ki, Elşən Salmanov faktiki olaraq Azər Zeynalovun hüquqi məsələlər üzrə əsas məsləhətçisi kimi çıxış edir və onun məhkəmə çəkişmələri, hüquqi risklərinin idarə olunması və proseslərin istiqamətləndirilməsində birbaşa rol oynayır. Hətta daha ağır iddialara görə, Azər Zeynalovun adına olan əmlakların mümkün müsadirədən yayınması məqsədilə həmin əmlakların oğlu Yadulla Zeynalovun, qardaşının oğlu və eyni zamanda kürəkəni olan Əsəd Zeynalovun adına rəsmiləşdirilməsi prosesində Elşən Salmanovun hüquqi mexanizmlər vasitəsilə aktiv köməklik göstərdiyi bildirilir.

Əgər bu iddialar təsdiqini taparsa, söhbət təkcə açıq nepotizm faktlarından deyil, eyni zamanda məhkəmə hakimiyyətinin müstəqilliyinə, tərəfsizliyinə və hüququn aliliyinə ciddi təhlükə yaradan, sistemli xarakter daşıyan bir təsir mexanizmindən gedir. Bu isə artıq fərdi şəxslərin karyera yüksəlişi məsələsi deyil, bütövlükdə hüquq sisteminə olan ictimai etimadın sarsıdılması riskini gündəmə gətirir.

Ortaya çıxan bu faktlar və iddialar bir rayonun çərçivəsindən kənara çıxan ciddi bir sualı gündəmə gətirir: Şahbuzda baş verənlər fərdi özbaşınalıqdır, yoxsa illərlə formalaşmış qapalı bir sistemin nəticəsidir? Vətəndaşlar inanmaq istəyirlər ki, Naxçıvanda aparılan islahatlar Şahbuzdan da yan keçməyəcək və bu iddialar obyektiv, şəffaf və mərkəzləşdirilmiş şəkildə araşdırılacaq.

Bu yazı redaksiyamıza daxil olan məxfi mənbələrin məlumatları və açıq mənbələrdə dərc edilmiş materiallar əsasında hazırlanıb. İddiaların böyük hissəsi hələ müstəqil şəkildə tam təsdiqlənməyib. Redaksiya olaraq adı çəkilən bütün şəxslərin mövqeyini dərc etməyə və məsələnin hərtərəfli işıqlandırılmasına hazır olduğumuzu bildiririk. Çünki susqunluq bu cür iddiaların yayılmasında ən təhlükəli amildir.

Gundemxeber.com