Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Heydər oğlu Əliyev Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti cənab Donald Trampla Vaşinktonda 3(üç) tərəfli sülh sazişi imzalayan gün, 08.08.2025-ci il tarixdə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin rəis müavini Rauf Axundov və Bakı Regional İdarəsinin rəisi Emin İbrahimov şəxsi maraqlarını dövlət maraqlarından üstün tutaraq Sabunçu Rayonu, Ləhiş bağlar massivində tarixi qəbiri dağıtdırıb, qəbir üstü daşları oğurlatdırmış və sonra izləri itirib tarixi ərazini satmaq üçün, yeni saxta akt almaq məqsədi ilə qabaqcadan əlbir olub AMEA-nın Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun direktoru Fərhad Quliyevə heç bir zərurət olmadan yeni sorğu vermişlər. AMEA-nın prezidenti İsa Həbibbəylinin qanunsuz göstərişi ilə F.Quliyev şəxsi maraqları çərçivəsində əsaslı bir neçə elmi rəylər və arxeoloji qazıntı ola-ola, qondarma komisiya yaradaraq yeni ziddiyyətli akt tərtib edilmişdir.        

Nəticədə, yaradılmış qondarma omisiyanın verdiyi saxta akta əsasən, 2008-ci ildən “Yeni aşkar olunmuş tarix və mədəniyyət abidələri”nin siyahısına daxil edilmiş Seyid Məhəmməd Məşədi Məhəmməd oğlunun XVIII-XIX əsrlərə aid olan tarixi qəbrinin dağılmasına və qəbir yerləşən ərazinin zəbt olunmasına cəht şərait yaradmışlar.                            

 AMEA-nın Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun 31 oktyabr 2025-ci il tarixli 8-1-8/2-348/2025 saylı məktubuna əlavə edilmiş 29 sentyabr 2025-ci il tarixli yaradılan qondarma komisiya aktında Kürdaxanı Bələdiyyəsinin sədri Ağaəli Əlifhəmzə oğlu Məsimovun və Sabunçu RİH başçısının Kürdaxanı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi üzrə İcra nümayəndəsi Rahim Vasif oğlu Budaqovun imzalarını müəssənin elmi katibi t.ü.f.d. Bəkirova qanunazidd olaraq təstiq etmişdir. Sözü gedən komisiyanın yaradılması qanunsuzdur, çünki AMEA-nın Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun inzibati orqan deyil, içtimai təşkilatdır və qeyri komersiya təşkilatı kimi AR Ədliyyə Nazirliyində geydiyatdan keçmişdir. Sözü gedən müəssə Dövlət Gerbi həkk olunmuş blankda saxtakarlıq edib məktub yazmışdır. Həmin elmi müəssə Dövlət Qerbindən istifadə edə bilməz, o onun nizamnaməsinə və qanuna ziddir!                       

Sözü gedən tarixi qəbirlə bağlı, güvvəyə minmiş və hal-hazıra kimi qüvvədə olan Azərbaycan Respublikasının adından çıxarılmış Bakı Appelyasiya Məhkəməsinin 12 yanvar 2009-cu il tarixli, 2(103)-517/2009 saylı məhkəmə qətnaməsi var. Məhkəmə qətnaməsinə əsasən ilkin iddia üzrə cavabdeh, qarşılıqlı iddia üzrə iddiaçı əslən Sabunçu Rayonu, Kürdəxanı kənd sakini Məmmədova Gülnisə Vəfadar qızı məhkəməni udmuş və 300 ildən çox nəsil şəcərəsinə məxsus tarixi ərazidə olan Seyid Məhəmməd Məşədi Məhəmməd oğlunun qəbrinin çıxarılıb kənd qəbiristanlığında dəfn edilməsi iddiası məhkəmə tərəfindən rədd edilmiş və Kürdəxanı Bələdiyyəsinə və Kürdaxanı qəsəbə inzibati ərazisinə aid olmayan, tarixi əraziyə verilən 19 dekabr 2005-ci il tarixli 473 saylı torpaq icarə müqaviləsi etibarsız sayılmışdır.                     

Beləliklə müxtəlif vaxtlarda verilmiş tarixi qəbir barədə təsdiqedici elmi rəylər mövcuddur. Məmmədova Gülnisə Vəfadar qızının ərizəsinə əsasən Abşeron ekspedisiyasının rəhbəri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru İdris Əliyev 20 oktyabr 2007-ci il tarixində 8 nəfər şahidinin iştirakı ilə, Bakı şəhəri, Sabunçu Rayonu, Ləhiş torpaq massivində, 4483 nömrəli bağın cənubi-qərbində yerləşən tarixi ərazidə arxeoloji qazıntı işləri aparmışdır. Məmmədova Gülnisə Vəfadar qızının əzizi Seyid Məhəmməd Məşədi Məhəmməd oğlunun qəbri aşkar olunaraq elmi tədqiqat işləri aparılmış və bu bərədə elmi rəy və arayış yazılmışdır. (Arxeoloji qazıntının video görüntüsü əlavə edilir.                                

Qüvvədə olan Azərbaycan Respublikasının adından çıxarılmış Məhkəmə Qətnaməsi və qəbir sahibləri ola ola, qəbir sahiblərindən heç bir icazə almadan Mədəniyyət Nazirliyi və AMEA heç bir zərurət olmadan tarixi müsəlman qəbri qazılmış, qəbir üstü daşlar oğurlanmış və qəbir üzərində təhqir edici hərəkətlər edilmişdir.                 

Belə ki, 2007-ci il tarixdə Sabunçu Rayonu Kürdəxanı kənd sakini Məmmədova Gülnisə Vəfadar qızı, öz nəsil şəcərəsinin 300 ilə yaxın və hal-harıra kimi istifadəsində olan tarixi ərazidə, nəsil qəbirlərinin yerinin müəyyən edilməsi barədə AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutuna ərizə ilə müraciət etmişdir. Elmi müəssənin o vaxtkı direktoru, tarix elmlər doktoru, professor xanım Maisə Rəhimova ərizənin icrasını Abşeron ekspedisiyasının rəhbəri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru İdris Əliyev Nurzəli oğluna tapşırmışdır. Aparılan arxeoloji qazıntıların nəticəsi barədə yazılmış elmi rəyi və arayışı 52-1-104 saylı 13 aprel 2008-cı il tarixdə, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə tarixi arxeoloji abidəni qeydiyyata alınması üçün məktub göndərilmişdir.    Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirinin müavini işləmiş cənab Ədələt Vəliyevin 1822/09 saylı 01 iyul 2008-ci il tarixli məktubu ilə bildirilmişdir ki, Bakı şəhəri, Kürdəxanı qəsəbəsi, Ləhiş bağ-torpaq massivində, 4483 nömrəli bağın cənubi-qərbində yerləşən tarixi ərazidə aşkar olunmuş XVIII-XIX əsrlərə aid olan qəbir, qədim insan məskəni və kurqan Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyində hazırlanan “Yeni aşkar olunmuş tarix və mədəniyyət abidələri”nin siyahısına daxil edilmişdir. Nazir müavininin diqər 3228/09 saylı 03 dekabr 2008-ci il tarixli məktubu ilə, Kürdəxanı qəsəbəsi, Ləhiş bağ massivinin, 4483 saylı bağın yaxınlığında Seyid Məhəmməd Məşədi Məhəmməd oğlunun qəbri “Yeni aşkar olunmuş tarix və mədəniyyət abidələri”nin siyahısına daxil edilməsi bildirilmişdir.      Çoxsaylı təsdiq olunmuş elmi rəylər ola-ola şəxsi maraqlarını, dövlət maraqlarından üstün tutaraq Abşeron tarixinin sifarişlə izini silmək üçün Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin rəis müavini Rauf Axundov, Bakı Regional İdarəsinin rəisi Emin İbrahimov və AMEA-nın prezidenti İsa Həbibbəylinin qanunsuz göstərişi ilə Fərhad Quliyev şəxsi maraqlarını dövlət maraqlarından üstün qarşılarına məqsəd qoymuşlar. Bu vəzifəli şəxslərin etdikləri zanunazidd hərəkətlər (hərəkətsizliklər) Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və “Tarix mədəniyyət abidələrinin qorunması haqında” Azərbaycan Respublikasının qanununa ziddir. Bu vəzifəli şəxslər etdikləri qanunsuz hərəkətlərinə görə məsuliyyətə cəlb olunmalıdırlar.

“QƏSR”Mədəni İrsi və Tarixi Abidələri Qoruyaq İctimai Birliyinin mətbuat xidməti. Əlaqə (55)707-65-68