Öz qardaşını nəzarətində olan qurumda — müsabiqəsiz, elansız, testsiz — yüksək maaşlı vəzifəyə yerləşdirmək. Üstəlik, aidiyyəti olmayan sahəyə cəlb etmək. Sonra isə tribunaya çıxıb şəffaflıqdan danışmaq…

Son üç ildə Azərbaycan QHT sektoru üzrə rəsmi tribunalardan, konfranslardan, iclas zallarından eyni sözlər eşidildi: şəffaflıq, hesabatlılıq, islahat, inkişaf. Bu sözlər hər toplantıda var. Lakin onların arxasında duran reallıq tamamilə başqa mənzərəni ortaya qoyur.

Faktlar kifayət qədərdir. Amma baxan yoxdur. Daha doğrusu — baxmaq istəyən yoxdur. Vaxtilə QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Aygün Əliyeva da yayılmış səs yazısında elə bu fikri səsləndirib: araşdırsalar, istəsələr taparlar. Görünən odur ki, araşdırmırlar, istəmirlər. Amma, biz isə öz peşə fəaliyyətimizi davam etdirərək araşdırmalarımızı davam etdiririk!Maraqlıdır, nəhayət o biri neqativ məsələlər kimi cənab Prezidentin göstərişinimi gözləyirlər… Amma bu sahəyə nəzarət edənlərin baxmaları məsləhətdir! Çünki baxsalar, görəcəklər: bu “inqilab” sektorun inkişafı üçün deyil, seçilmiş bir dairənin varlanması üçün düzənlənib.

Tural Əliyev 21 dekabr 2023-cü ildə Prezident Administrasiyasında QHT sektorunun müdiri vəzifəsinə təyin edilib. QHT-lər, həmkarlar təşkilatları və bir sıra vətəndaş cəmiyyəti strukturları onun kurasiyasına daxildir. Yəni — böyük imkanlar, böyük məsuliyyət.

Lakin vəzifəyə gəldikdən qısa müddət sonra bu geniş kuratorluq bir başqa funksiyanı da yerinə yetirməyə başladı: öz adamlarını sistemin içinə yerləşdirmə mexanizmi.

 Bu köhnə ənənənin yeni üzüdür.

Tural Əliyevin qardaşı Vüsal Əliyev peşəsi etibarilə reklam sahəsinin adamıdır. Elm, təhsil, həmkarlar hərəkatı ilə heç bir peşəkar əlaqəsi olmayıb.

2024-cü ildə Vüsal Əliyev Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının protokol şöbəsində sektor müdiri vəzifəsinə təyin edildi. Bir müddət sonra – şöbə müdirinin müavini. Heç bir açıq müsabiqəsiz, heç bir testsiz, heç bir elansız. Çünki ehtiyac yox idi — qardaşı tapşırıq verdi və onu vəzifəyə götürdülər. .

Sonra isə Vüsal Əliyev daha da irəli çəkildi. 2025-ci ildə Vüsal Əliyev Elm və Təhsil İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin sədrinin müşaviri oldu. Bu komitənin tarixinə baxın — əksər rəhbər şəxslər ya pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub, ya Qabaqcıl Təhsil İşçisi adına layiq görülüb, ya da Elm və Təhsil Nazirliyinin müxtəlif qurumlarından buraya cəlb olunub.

Vüsal Əliyev isə reklam sektorundan gəldi — bilavasitə müşavir kürsüsünə. Bu, heyrətamiz bir “inqilabi yüksəliş”dir.

Bir vəzifəli şəxsin öz nəzarəti altındakı quruma qardaşını yerləşdirməsi — bu, etik pozuntuların ən ağırıdır. Amma burada söhbət yalnız bir hadisədən getmir. Bu bir modeldir, bir davranış normasına çevrilmiş sistemdir.

Düşünün: neçə nəfər var idi ki, Elm və Təhsil İşçiləri Həmkarlar İttifaqında müşavir vəzifəsinə həqiqətən layiq idi — uzun illər sektorda çalışmış, peşəkar biliyini sübut etmiş, fəaliyyətiylə tanınan? Onlar qaldılar öz yerlərində. Çünki onların “doğru” qardaşı yox idi.

Tural Əliyev isə şəffaflıqdan, qayda-qanunlardan danışır, görüşlər keçirir, nitqlər söyləyir. Bəs öz qohumlarını kurasiyasındakı qurumların ən “yağlı” yerlərinə yerləşdirərkən həmin qaydalar yadına düşürmü?

Münasib adamları vəzifəyə yerləşdirmək bu tablonun yalnız bir hissəsidir. Digər hissəsi QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Agentliyinin qrant mexanizmidir.

Diqqətli oxucularımıza da məlum olduğu kimi, biz  son illər bu mexanizmdəki pozuntuları araşdırıb, ictimailəşdirməkdəyik. Amma nəticə? Eyni pozuntular davam edir. Çünki tənqid bu insanlar üçün həqiqətən önəmli deyil. Onlar üçün əhəmiyyətli olan: istədikləri adamlara qrant vermək, öz qohum və tanışlarını yaxşı vəzifələrə yerləşdirmək.

Xüsusi qeyd etmək lazımdır: tanışlara QHT qeydiyyatı açdırmaq, həmin təşkilatlara dövlət büdcəsindən maliyyə ayırmaq — bu faktlar açıqdır, lakin heç kim cavabdeh tutulmur.

Bu biabırçı vəziyyətin ən ağır nəticəsi — ölkənin vətəndaş cəmiyyəti institutlarının öz mahiyyətini itirməsidir.

QHT-lər, həmkarlar ittifaqları, ictimai birliklər — bunlar öz təşəbbüslərini və mövqelərini getdikcə daha çox itirir. Artıq onlar yalnız direktivlər əsasında hərəkət edir. Sosial problemlərə müstəqil yanaşma yoxdur. Cəmiyyətin maraqlarını təmsil etmək iddiası yoxdur.

Üstəlik, bu təşkilatların profillərinin özü dəyişir. Reklam adamları elm-təhsil həmkarlar ittifaqını “idarə edir”. Tanışlar QHT rəhbəri olur. Sistem içdən boşalır.

Bu mənzərədə ölkənin əsl vətəndaş cəmiyyəti hərəkatının sağ qala bilməsi böyük sual altındadır.

“İnqilabi dəyişiklik” dedikdə nə başa düşülür? Bu suala cavab verən bir tərif artıq meydandadır:

Öz qardaşını nəzarətində olan qurumda — müsabiqəsiz, elansız, testsiz — yüksək maaşlı vəzifəyə yerləşdirmək. Üstəlik, aidiyyəti olmayan sahəyə cəlb etmək. Sonra isə tribunaya çıxıb şəffaflıqdan danışmaq.

Budur, «inqilabın» mahiyyəti. Sözlə bir şey, əməllə başqa şey. Nitq — publika üçün. Vəzifə — qardaş üçün.         

Sonda Tural Əliyevə bir neçə sual ünvanlamaq istəyirik:

— Vüsal Əliyev hansı müsabiqə ilə həmkarlar konfederasiyasına daxil oldu? Həmin müsabiqə harada dərc olunmuşdu?

— Protokol şöbəsindən müşavir vəzifəsinə keçid hansı meyarlar əsasında baş verdi?

— Elm və Təhsil İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Komitəsi sədrinin müşaviri vəzifəsi üçün hansı iş elanı yayıldı?

— Reklam sahəsindən gələn bir şəxs bu sahəyə hansı peşəkar töhfəni verə bilər?

— Şəffaflıqdan danışan vəzifəli şəxs öz davranışını bu tələblərə görə necə qiymətləndirir?

Bu suallar cavabsız qaldıqca, “inqilabi dəyişiklik” ifadəsi yalnız bir şeyi ifadə etməyə davam edir: köhnə ənənənin yeni adını./yenixeberorg.com/